Một lời kêu gọi gây quỹ trên mạng có sức lan toả là lời kêu gọi kể một câu chuyện thật và cụ thể, có người thật đang làm một việc thật, nói rõ cần bao nhiêu tiền cho việc gì, người ủng hộ sẽ được báo lại như thế nào, và giữ được phẩm giá của người được giúp. Những bài viết đầy nước mắt mà mơ hồ về tiền thường được chia sẻ nhiều nhưng lại làm người đọc ngần ngại chuyển khoản.
Chào bạn, đây là Nhà Tài Trợ. Mỗi ngày trên mạng có rất nhiều lời kêu gọi, và người đọc đã quen lướt qua. Hôm nay mình bàn cách kể để người ta dừng lại, tin, và góp một tay, mà vẫn không phải bán đi nỗi đau của ai.
Chọn câu chuyện: một người, một việc, một nơi
Câu chuyện dễ chạm tới người đọc nhất thường xoay quanh một người hoặc một nhóm nhỏ cụ thể, một việc cụ thể, ở một nơi cụ thể. Ví dụ một cô giáo cắm bản muốn có tủ sách cho lớp ghép ba mươi em, hơn là câu chung chung trẻ em vùng cao thiếu sách.
Người đọc khó hình dung hàng nghìn người, nhưng dễ hình dung một lớp học, một gương mặt, một ước mơ. Đó là cách bộ não con người hoạt động.
Nhưng câu chuyện phải thật. Không ghép chi tiết từ nhiều nơi, không thêm thắt cho cảm động. Một chi tiết bịa bị phát hiện là đủ làm sụp đổ cả chiến dịch và niềm tin dành cho bạn trong nhiều năm.
Hãy hỏi người trong cuộc họ muốn câu chuyện của mình được kể thế nào. Nhiều khi cách họ kể giản dị và mạnh mẽ hơn cách mình định viết.
Nói rõ con số và mục đích
Sau câu chuyện là phần người ta tìm kiếm: cần bao nhiêu, cho việc gì. Hãy chia nhỏ con số thành những thứ hình dung được. Giả sử tủ sách cần mua sách, đóng kệ và chở lên bản, mỗi phần khoảng bao nhiêu, cộng lại là tổng mục tiêu.
Một mẹo hiệu quả là gắn số tiền nhỏ với kết quả cụ thể: một khoản nhỏ đủ mua một bộ truyện, một khoản lớn hơn đủ cho một kệ sách. Người đọc biết ngay mình góp bao nhiêu thì giúp được gì.
Nói rõ ai đứng ra nhận và quản lý tiền, tài khoản nào, có công khai sao kê không. Thiếu những thông tin này, nhiều người sẽ chỉ bấm thích chứ không chuyển khoản.
Và nói rõ điều gì xảy ra nếu quyên góp không đủ hoặc vượt mục tiêu. Một câu ngắn thôi, nhưng nó cho thấy bạn đã nghĩ kỹ.
Hình ảnh tôn trọng người được giúp
Ảnh và video làm lời kêu gọi mạnh hơn nhiều, nhưng cũng là nơi dễ làm tổn thương người được giúp nhất. Ảnh một em nhỏ khóc, một cụ già nằm trên giường bệnh, chụp cận và đăng khắp nơi, có thể theo họ rất lâu.
Hãy xin phép rõ ràng trước khi chụp và đăng, với trẻ em thì phải có sự đồng ý của cha mẹ. Giải thích ảnh sẽ được đăng ở đâu và ai sẽ thấy.
Ưu tiên những hình ảnh cho thấy con người đang làm, đang cố gắng, đang cười: cô giáo đứng lớp, các em đọc chung một cuốn sách cũ, người dân đang sửa đường. Ảnh như vậy vừa tôn trọng vừa gợi hy vọng, và hy vọng thường khiến người ta hành động hơn là thương hại.
Không cần ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ, bệnh tật của người được giúp. Đủ để người đọc hiểu, không cần đủ để người lạ tìm tới tận nhà.
Lời kêu gọi cụ thể và dễ làm
Cuối bài, hãy nói rõ bạn muốn người đọc làm gì: chuyển khoản vào tài khoản nào, với nội dung ghi gì, trước ngày nào. Càng ít bước càng tốt.
Ngoài tiền, cho người đọc những cách khác để giúp: chia sẻ bài viết, giới thiệu cho người quen, góp sách cũ còn tốt, nhận lời làm tình nguyện viên. Không phải ai cũng có tiền, nhưng ai cũng có thể góp một chút.
Đặt một thời hạn. Lời kêu gọi không có thời hạn dễ bị để đó, kiểu mai mình chuyển. Thời hạn tạo ra lý do để hành động ngay.
Tránh những câu tạo áp lực tội lỗi kiểu nếu bạn lướt qua thì các em sẽ mãi thiếu sách. Người đọc không thích bị ép, và họ nhớ cảm giác đó.
Cập nhật để lời kêu gọi sống tiếp
Một chiến dịch không kết thúc ở bài đăng đầu. Cập nhật đều: đã nhận được bao nhiêu, còn thiếu bao nhiêu, có tin gì mới. Mỗi cập nhật là một lần nhắc nhẹ những người chưa kịp góp.
Cảm ơn công khai những người đã góp, nếu họ đồng ý, và cảm ơn chung tất cả. Người ủng hộ thấy mình là một phần của cộng đồng đang cùng làm điều tốt.
Khi đã đủ tiền, nói ngay và đóng chiến dịch. Đừng tiếp tục nhận tiền khi đã đạt mục tiêu mà không giải thích sẽ dùng phần dư vào đâu.
Và sau khi thực hiện, kể lại kết quả: tủ sách đã lên tới bản, các em đã đọc được những gì, kèm sao kê chi tiêu. Bài kể kết quả đó là thứ làm lần kêu gọi sau của bạn được tin ngay từ dòng đầu.
Câu hỏi thường gặp
Cá nhân có được tự kêu gọi quyên góp trên mạng không?
Hoạt động vận động và tiếp nhận đóng góp tự nguyện có những quy định riêng, như yêu cầu về tài khoản và công khai thu chi. Hãy hỏi chính quyền xã phường hoặc cơ quan có thẩm quyền để làm đúng trước khi bắt đầu.
Bài kêu gọi nên dài bao nhiêu?
Đủ để kể câu chuyện, nói rõ con số, cách nhận tiền và cách báo cáo. Thường vài đoạn ngắn kèm hình ảnh là vừa; quá dài thì người đọc trên điện thoại khó theo.
Có nên dùng ảnh trẻ em trong bài kêu gọi?
Chỉ khi có sự đồng ý của cha mẹ và ảnh không làm tổn thương các em. Ưu tiên ảnh các em đang học, đang chơi thay vì ảnh nhấn vào hoàn cảnh khó khăn.
Làm sao để người đọc tin lời kêu gọi?
Nêu rõ ai đứng ra, tài khoản riêng, cam kết công khai sao kê và báo cáo kết quả. Lịch sử minh bạch ở những lần trước là bằng chứng mạnh nhất.
Gây quỹ trên mạng nên kéo dài bao lâu?
Thường từ vài ngày tới vài tuần, tuỳ mục tiêu. Thời hạn ngắn và rõ giúp tạo động lực; quá dài thì lời kêu gọi dễ bị lãng quên.
