Chuẩn bị cho buổi phỏng vấn học bổng nghĩa là đọc lại thật kỹ hồ sơ mình đã nộp, hiểu học bổng đó đề cao điều gì, tập kể ba bốn câu chuyện cụ thể về bản thân bằng lời tự nhiên, và chuẩn bị một vài câu để hỏi lại hội đồng. Học thuộc lòng câu trả lời mẫu thường làm bạn nghe như đọc bài, và đó là điều người phỏng vấn dễ nhận ra nhất.
Chào bạn, đây là Nhà Tài Trợ. Vào được vòng phỏng vấn nghĩa là hồ sơ của bạn đã thuyết phục được người đọc. Giờ họ muốn gặp con người đằng sau tờ giấy. Hôm nay mình bàn cách để buổi gặp đó là một cuộc trò chuyện chứ không phải một bài kiểm tra.
Người phỏng vấn muốn biết điều gì?
Hội đồng phỏng vấn thường đã đọc hồ sơ của bạn. Họ không cần bạn đọc lại thành tích. Họ muốn kiểm hai điều: những gì bạn viết có thật không, và bạn có phải người họ muốn đầu tư vào không.
Câu hỏi của họ thường xoay quanh ba nhóm: bạn là ai và vì sao bạn chọn con đường này, bạn đã làm gì khi gặp khó, bạn sẽ dùng học bổng như thế nào và sau đó ra sao.
Ngoài nội dung, họ quan sát cách bạn nghĩ. Khi gặp câu hỏi bất ngờ, bạn có dừng lại suy nghĩ không, có dám nói chưa biết không, có trả lời đúng trọng tâm không.
Hiểu như vậy, bạn sẽ thấy không cần câu trả lời hoàn hảo. Bạn cần những câu trả lời thật, có ví dụ, và cho thấy bạn hiểu chính mình.
Đọc lại hồ sơ của chính mình
Nghe hiển nhiên, nhưng nhiều người quên mình đã viết gì trong bài luận nộp từ hai tháng trước. Người phỏng vấn hỏi về một chi tiết trong bài, bạn ngập ngừng, và họ bắt đầu nghi ngờ.
Hãy in lại toàn bộ hồ sơ, đọc như một người lạ, rồi tự đặt câu hỏi: nếu mình là người phỏng vấn, mình sẽ hỏi gì về đoạn này. Đánh dấu những chỗ dễ bị hỏi sâu.
Với mỗi hoạt động bạn liệt kê, chuẩn bị để kể chi tiết hơn: bạn làm cụ thể việc gì, khó nhất ở đâu, kết quả thế nào, nếu làm lại thì đổi gì. Một hoạt động bạn kể được sâu có giá trị hơn mười hoạt động chỉ nêu tên.
Nếu trong hồ sơ có điều gì phóng đại, đây là lúc nó lộ ra. Lý do tốt nhất để viết hồ sơ trung thực là bạn sẽ phải nói lại nó trước mặt người khác.
Tập kể chuyện, đừng học thuộc
Thay vì học thuộc câu trả lời cho từng câu hỏi, hãy chuẩn bị ba bốn câu chuyện cốt lõi về bản thân: một lần vượt khó, một lần làm việc nhóm, một lần sai và sửa, một khoảnh khắc khiến bạn chọn ngành học. Nhiều câu hỏi khác nhau đều có thể trả lời bằng một trong những câu chuyện đó.
Mỗi câu chuyện nên có bối cảnh ngắn, việc bạn đã làm, kết quả và điều học được. Kể trong khoảng một hai phút là vừa. Dài hơn, người nghe mất mạch.
Tập kể thành tiếng, với bạn bè hoặc trước gương. Nhờ người nghe ngắt lời và hỏi thêm, vì người phỏng vấn thật cũng sẽ làm vậy.
Mỗi lần kể, câu chữ sẽ khác một chút, và điều đó tốt. Bạn nhớ ý chứ không nhớ chữ, nên khi bị hỏi theo hướng lạ vẫn ứng biến được.
Xử lý câu hỏi khó và lúc hồi hộp
Sẽ có câu hỏi bạn không biết trả lời. Đừng bịa. Hãy nói thật là mình chưa nghĩ tới điều đó, xin vài giây để suy nghĩ, rồi trả lời theo hiểu biết của mình. Sự bình tĩnh trước câu hỏi khó gây ấn tượng tốt hơn một câu trả lời trơn tru mà rỗng.
Có những câu hỏi để thử độ chín chắn, như điểm yếu lớn nhất của em là gì, hay nếu không được học bổng em sẽ làm gì. Hãy trả lời thật và cho thấy bạn đã có kế hoạch, không than vãn, không nói kiểu không có học bổng thì em phải nghỉ học như một cách gây áp lực.
Hồi hộp là bình thường, hội đồng biết điều đó. Hít thở chậm trước khi vào, uống chút nước, nói chậm hơn bình thường một chút. Nếu lỡ nói vấp, cứ dừng lại và nói lại câu đó.
Lắng nghe trọn câu hỏi trước khi trả lời. Nhiều ứng viên vì sốt ruột mà trả lời một câu khác với điều được hỏi.
Phỏng vấn trực tuyến và những câu nên hỏi lại
Nếu phỏng vấn qua mạng, hãy thử thiết bị từ hôm trước: kết nối, micro, camera, ánh sáng. Chọn chỗ yên tĩnh, phía sau gọn gàng, ánh sáng chiếu vào mặt chứ không phải từ sau lưng. Tắt thông báo điện thoại.
Nhìn vào camera khi nói thay vì nhìn màn hình, để người phỏng vấn cảm thấy bạn đang nhìn họ. Chuẩn bị số điện thoại liên lạc dự phòng nếu mạng chập chờn.
Cuối buổi, hội đồng thường hỏi em có câu hỏi gì không. Đừng nói không có. Hãy hỏi một điều cho thấy bạn quan tâm thật, như những người nhận học bổng trước đây thường tham gia hoạt động gì, hay học bổng có chương trình kết nối người nhận không.
Tránh hỏi những điều đã có sẵn trong thông báo, vì nó cho thấy bạn chưa đọc kỹ. Và sau buổi phỏng vấn, một lời cảm ơn ngắn gửi qua đúng kênh liên lạc là một kết thúc đẹp.
Câu hỏi thường gặp
Đi phỏng vấn học bổng nên mặc gì?
Gọn gàng, sạch sẽ, phù hợp với bạn là đủ. Không cần quá trang trọng, nhưng nên tránh trang phục quá tuỳ tiện để thể hiện sự tôn trọng với hội đồng.
Phỏng vấn học bổng thường kéo dài bao lâu?
Tuỳ học bổng, thường từ khoảng mười lăm phút tới nửa giờ. Hãy hỏi trước nếu thông báo chưa ghi rõ để chuẩn bị tinh thần.
Có nên mang theo tài liệu khi đi phỏng vấn?
Nên mang một bản hồ sơ đã nộp và giấy bút để ghi chú. Chỉ đưa thêm tài liệu nếu hội đồng yêu cầu hoặc khi nó thật sự liên quan tới câu hỏi.
Trả lời bằng tiếng Việt hay tiếng Anh?
Theo đúng ngôn ngữ học bổng yêu cầu. Nếu không rõ, hãy hỏi trước; nếu được chọn, nói bằng ngôn ngữ giúp bạn diễn đạt rõ nhất.
Phỏng vấn xong bao lâu thì có kết quả?
Mỗi học bổng một khác. Hãy hỏi hội đồng về thời gian dự kiến ở cuối buổi để không phải lo lắng chờ đợi trong vô định.
