Doanh nghiệp nhỏ nên đi tài trợ khi có một khoản ngân sách cố định vừa sức, chọn những hoạt động gắn với chính khách hàng và khu phố của mình, và coi việc tài trợ là xây một mối quan hệ lâu dài chứ không phải mua một mẩu quảng cáo dùng một lần. Làm vậy, những khoản nhỏ vẫn mang lại tiếng tốt và khách quen thật.
Chào bạn, đây là Nhà Tài Trợ. Hôm nay mình đổi chỗ ngồi, sang phía người cho. Chủ một tiệm bánh, một phòng khám nha nhỏ, một xưởng in mỗi tháng nhận vài lời mời tài trợ, và thường không biết nên nhận cái nào, từ chối cái nào. Mình thử giúp bạn có một cách nghĩ rõ ràng.
Tài trợ mang lại gì cho một doanh nghiệp nhỏ?
Lợi ích dễ thấy nhất là được biết tới. Tên tiệm trên áo đội bóng phường, trong tờ chương trình văn nghệ của trường, giúp người trong khu nhớ tới bạn. Nhưng nếu chỉ vì điều này, quảng cáo trực tiếp có khi rẻ hơn.
Lợi ích lớn hơn là thiện cảm. Người ta thích mua của tiệm mà họ biết là có góp sức cho giải bóng của con họ, cho lớp học của cháu họ. Thiện cảm đó không đo ngay được, nhưng nó tích dần qua nhiều năm.
Còn có lợi ích bên trong. Nhân viên tự hào khi làm cho một nơi biết đóng góp. Có tiệm cho nhân viên tham gia trực tiếp vào hoạt động được tài trợ, và đó là dịp gắn kết hiếm có.
Và có lợi ích đơn giản là làm điều mình thấy đúng. Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ tài trợ vì họ lớn lên ở khu đó, hay vì họ nhớ ngày xưa mình cũng được ai đó giúp. Đó là lý do chính đáng, không cần biện minh bằng lợi nhuận.
Rủi ro mà ít ai nói trước
Rủi ro thứ nhất là bị cuốn vào việc tài trợ theo cảm xúc. Ai tới xin cũng cho một ít, cuối năm cộng lại thấy đã chi một khoản đáng kể mà không nhớ được đã giúp những gì.
Rủi ro thứ hai là tên mình gắn với một hoạt động có vấn đề: sự kiện tổ chức kém, tiền không được dùng đúng, có tranh cãi. Người ta sẽ nhớ cả tên nhà tài trợ.
Rủi ro thứ ba là bị coi như cây tiền. Một khi đã tài trợ cho một nhóm, năm sau họ sẽ quay lại, và các nhóm khác nghe tiếng cũng tới. Nếu không có nguyên tắc rõ, bạn sẽ phải từ chối nhiều người và mất lòng.
Những rủi ro này không phải lý do để không tài trợ. Chúng là lý do để tài trợ có kế hoạch.
Đặt ngân sách vừa sức
Cách đơn giản nhất là đầu năm quyết định một khoản dành cho tài trợ và từ thiện, như một dòng chi phí cố định. Giả sử tiệm của bạn quyết định một khoản nhỏ mỗi tháng, gom lại cả năm. Con số cụ thể tuỳ quy mô và lãi của bạn, quan trọng là nó cố định và bạn thấy thoải mái khi chi.
Có ngân sách rồi, mỗi lời mời trở thành một câu hỏi rõ ràng: khoản này có xứng đáng lấy từ quỹ năm nay không. Hết quỹ thì lịch sự hẹn năm sau.
Chia ngân sách làm hai phần cũng là ý hay: một phần lớn cho một hai hoạt động bạn gắn bó lâu dài, một phần nhỏ để linh hoạt cho những lời mời bất ngờ hay những lúc khẩn cấp như sau bão lũ.
Đừng quên tài trợ bằng hiện vật và công sức cũng tính vào ngân sách. Bánh, nước, in ấn, giờ làm của nhân viên đều có giá trị, nên ghi lại.
Chọn hoạt động nào để tài trợ?
Câu hỏi đầu tiên là: hoạt động này có gần với khách hàng và khu vực của mình không. Một tiệm sửa xe ở quận hợp với giải chạy xe đạp của phường hơn là một hội thảo ở thành phố khác.
Câu hỏi thứ hai: nhóm tổ chức có đáng tin không. Họ đã làm những lần trước ra sao, có báo cáo lại cho nhà tài trợ không, người phụ trách có giữ lời không. Hỏi vài người quen là biết.
Câu hỏi thứ ba: mình có thể góp thứ gì đặc biệt ngoài tiền. Một phòng khám nha có thể khám miễn phí cho học sinh trong ngày hội. Một xưởng mộc có thể đóng giúp kệ sách. Những đóng góp gắn với nghề của bạn thường để lại ấn tượng sâu hơn tiền.
Cuối cùng là cảm giác của chính bạn. Nếu một hoạt động làm bạn thấy hào hứng, bạn sẽ đồng hành tốt hơn. Đừng chỉ tính toán lạnh lùng.
Nghĩ dài hạn thay vì từng lần
Tài trợ một lần giống như rắc hạt giống trên đá. Người ta nhớ tên bạn được vài tuần. Tài trợ cùng một hoạt động nhiều năm liền thì khác: tên bạn gắn với nó, người ta bắt đầu nói giải bóng do tiệm đó đồng hành.
Hãy chọn một hai hoạt động để gắn bó ít nhất vài năm. Mỗi năm hỏi lại nhóm tổ chức xem năm nay cần gì, có thể giúp thêm theo cách nào.
Mối quan hệ dài hạn cũng giúp bạn ít phải xét những lời mời lẻ. Khi có người tới xin, bạn có thể nói thật: năm nay tiệm đã dành phần tài trợ cho giải bóng thiếu nhi, mong anh chị thông cảm. Người ta dễ chấp nhận một lời từ chối có lý do rõ.
Theo thời gian, bạn sẽ thấy tài trợ không còn là khoản chi mà thành một phần bản sắc của tiệm.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp rất nhỏ có cần tài trợ không?
Không bắt buộc. Nếu đang khó khăn, lo cho hoạt động kinh doanh và nhân viên là ưu tiên đúng. Khi đã ổn định, một khoản nhỏ vừa sức đều đặn có giá trị hơn một lần chi lớn.
Tài trợ có thay được quảng cáo không?
Không hẳn. Tài trợ xây thiện cảm và quan hệ lâu dài, còn quảng cáo nhắm tới bán hàng trực tiếp. Hai việc bổ sung cho nhau chứ không thay thế.
Làm sao từ chối lời xin tài trợ mà không mất lòng?
Hãy trả lời sớm, cảm ơn họ đã nghĩ tới mình, và nói lý do ngắn gọn như ngân sách năm nay đã dành cho hoạt động khác. Đừng hứa hẹn mơ hồ để rồi im lặng.
Có nên tài trợ cho hoạt động của khách hàng quen?
Có thể, nếu hoạt động đó phù hợp và đáng tin. Nhưng hãy giữ cùng một tiêu chí như với mọi lời mời khác để tránh bị coi là thiên vị.
Tài trợ có làm doanh thu tăng ngay không?
Thường là không ngay, và cũng khó đo chính xác. Hãy kỳ vọng vào thiện cảm và quan hệ lâu dài hơn là doanh số tức thì.
